جستجو :     حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در پیام نوروزی خطاب به ملت ایران، سال ۱۳۹۶ را سال «اقتصاد مقاومتی؛ تولید- اشتغال» نامگذاری کردند.
 
رهیافتی بر هستی شناسی اقتصاد مقاومتی


چکیده
هر یک از مکاتب اقتصادی بر هستی­ شناسی یا همان جهان­ بینی خاصی متکی هستند و هر جهان­ بینی ­ای، سازوکارهای علّی خاصی را برای توجیهِ تغییراتِ اجتماعی و اقتصادی مفروض می­ دارد و بر آن مبنا دستوراتی صادر می­ کند. این مقاله در ابتدا با استفاده از رویکرد چند سطحی و با تکیه بر پیشرفت‌های اخیر در نظریه ­ی پیچیدگی، بینِ هستی ­شناسی دو جریانِ ارتودکس و هترودکسِ اقتصادی در باب طبیعتِ گذارهای اجتماعی و اقتصادی داوری و مصالحه ایجاد می‌کند. در گام بعدی بر مبنای نظرات اسلام ­شناسانِ برجسته ­ی مکتب جعفری اثنی عشری، در باب حرکت، تحوّل و تطور سیستم ­های اجتماعی- اقتصادی و کلان تاریخ، بر غنای چارچوب­ های رایج افزوده و آنها را مناسبِ کاربندیِ در مقوله­ ی نوظهورِ اقتصاد مقاومتی می‌کند.

در این مقاله ابتدا نشان داده شد که کشمکش های بین جریان اصلی و غیر اصلی اقتصاد از منظر فلاسفه ­ی عقل­گرا، بی­ جهت است و کمّی گراییِ نئوکلاسیک ­ها و پدیدار شناسیِ نهادگراها به کمک پیشرفت های جدید در تحلیل سیستم­ های پیچیده، قابل جمعند. سپس نگارندگان با عنایت به قاعده­ ی تلازم حق و مفید، تلاش نمودند حاصل جمع پیش ­گفته را به نحوی غنی کنند که وقایع ملموس مادی و سنن الهی به صورت همزمان در آن ملحوظ باشد. به این ترتیب که از طرفی رقابت آزادِ نئوکلاسیک ها و بقایِ نهادها و بنگاه­ هایِ اصلحِ تکامل ­گراها، خود حاکی از حرکت نظامِ اقتصادی به سوی آن چیزی است که عامه­ ی مردم مفید تشخیص می ­دهند و از جانب دیگر فلسفه ­ی تاریخِ اسلامی بیانگر تمایل بلند مدتِ مفید به سمت حق است و لذا میل کردنِ سیستم به حقّ، یکی از متغیرهای کلان­ تاریخی مهم و موثر بر نظام­ های اجتماعی و اقتصادی است.

در انتها نیز به عنوان یک موردکاوری تاریخی، گذار مسلمین صدر اسلام به سوی موفقیت در برابر متخاصیمن در جنگ احزاب از نظر خواهد گذشت. این گذار حاوی وقایع یا به عبارت بهتر فرآیندهایی است که به سطوح مختلفی از معنا مربوط است و بدون توجه به هریک، درک ما از ماهیت این گذار ناقص خواهد بود. نه می ­توان تأثیر امداد الهی را نادیده گرفت و نه می­توان فی ­المثل از فعالیت اطلاعاتی و امنیتی پیامبر اکرم چشم پوشید. در حقیقت همه ­ی این عوامل (گرچه در سطوحِ مختلف معنایی لیکن متفقاً) آن حقیقت خارجی را شکل داده ­اند. به این ترتیب علاقمندان به اقتصاد مقاومتی باید همواره پیچیدگی شبکه ­ای از عوامل اجتماعی، فناورانه، سیاسی و حتی ماوراء­ الطبیعی را به عنوان یک جهان­ بینی و پس ­زمینه­ ی ذهنی سودمند، مد نظر داشته باشند که در نهایت شاخص ­های اقتصادی مانند رشد یا افول تجارت خارجی کشور، صعود یا نزول نرخ برابری ارز و ریال و.... را می­ سازد. پس انگاره ­ی آنتولوژیک مناسب برای فائق آمدن بر خصم، تسلیم ­ناپذیری در برابر طواغیت، کوششِ فراگیر به همراه حسن ظن به وعده ­های الهی می ­باشد. رویکرد این نوشتار، تطبیقی، تحلیلی و بدیهه­ گرایی است.

نویسندگان:

امیرحسین رهبر: استادیار دانشگاه تهران

امیرعلی سیف ­الدین: دانشجوی دکتری آینده ­پژوهی دانشگاه تهران

فصلنامه روش شناسی علوم انسانی، بهار 1393.

 

 
  صفحه اصلی 
  سخنان رهبري 
اخبار  
مقالات  
پژوهشها  
کتاب‌هاو پایان‌نامه‌ها 
متون اسلامی  
 ضرب المثل‌ها  
   پايگاههاي پژوهشي  
نشستها  
گالری عکس  
ارتباط با ما  
 
 
1. الامام علي (ع): تَعَرَّضُوا لِلتِّجاراتِ، فَاِنَّ لَکُمْ فيها غِنيً عَمّا في اَيْدِي النّاسِ وَ اِنَّ اللهَ يُحِبُّ المُحْتَرِفَ الْاَمينَ.
امام علي عليه‌السلام فرمود: به کارهاي تجاري بپردازيد که بازرگاني، شما را از مال ديگران بي‌نياز مي‌کند. خداوند پيشه‌ور درستکار را دوست دارد.
(وسايل الشيعه، ج 22)
و..
 

کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صداوسيما است.